12
NOV
2020

Sterke schoolmerken die hun identiteit (voor)leven

NIEUWSBRIEF NOV | De laatste LVGS-nieuwsbrief; een mooie gelegenheid om eens terug te kijken naar aanleiding, proces en opbrengsten van het project ‘Identiteit als Sterk Merk’. Een merk – of misschien wel meerdere schoolmerken – dat/die vandaag de dag sterk genoeg is/zijn om op te gaan in Verus, een groter verband van scholen met een christelijke identiteit. De unieke eigenheid van de LVGS-scholen wordt niet meer (voornamelijk) geborgd in statuten en richting, maar is zichtbaar in schoolbeleid, werkwijze en in de manier van denken en doen van iedereen die in de scholen werkzaam is.

Eind 2014 begonnen de voorbereidingen voor het project ‘Identiteit als Sterk Merk’. Jan Westert, toen de voorzitter van LVGS, beschreef de aanleiding als volgt:

“Het gereformeerd onderwijs heeft zich in Nederland in de afgelopen decennia als richting sterk kunnen ontwikkelen. Iedere dag wordt hier op tientallen scholen hard aan gewerkt. Maar er verandert veel om ons heen. Het onderwijsveld is in beweging, scholen moeten zich bij hun achterban meer bewijzen en de identiteit van onze scholen vraagt telkens opnieuw aandacht. Wil de richting die wij vertegenwoordigen bestaansrecht houden, dan is voor de verdere uitwerking van die identiteit een extra inspanning nodig. Daarvoor starten we in samenwerking met de TU Kampen (leerstoel Christelijke Identiteit in Maatschappelijke Praktijken) een project: ‘Identiteit als Sterk Merk’ (IASM). Uiteraard doen we niet over wat er al aan ‘best practices’ bestaat, maar integreren die en brengen ze samen. Dit project helpt om meer samenhang, focus en ondersteuning te organiseren voor ons verband van scholen. Ik verwacht veel van dit project, niet in de laatste plaats nieuwe samenhang en nieuwe betrokkenheid bij de vormgeving van geloof en identiteit in onze scholen.”

Op 5 maart 2015 was de kick-off met de toen 20 scholen die deelnamen. In de jaren die volgden mochten we onder leiding van het IASM-kernteam elkaar in diverse netwerkbijeenkomsten (heidagen) ontmoeten, om samen diverse onderwerpen rond identiteit in de schoolpraktijk te doordenken. Er werd onderzoek gedaan en naast gesprekken met deskundigen en ervaringsexperts is er ook veel literatuur geraadpleegd. Het resultaat van alle inzichten werd tijdens het IASM-project vastgelegd in een drietal publicaties:

Mensen kunnen bloeien – een basistheorie voor christelijk onderwijs
Scholen in de ruimte van Gods Koninkrijk – een theologie voor christelijk onderwijs
Bijzonder gevormd – Over vorming in het christelijk onderwijs

Bijzondere mijlpalen. In de volgende fase (2017/2018) richtten we ons op de vertaling ervan en doorwerking naar de schoolpraktijk met individuele scholen. Er was vanuit IASM-begeleiding op scholen (o.a. 24-uurs bijeenkomsten waar de brede identiteit van de desbetreffende school centraal stond) en tijdens heidagen, waar ervaringen gedeeld en casussen besproken werden. Terugkijkend hebben we bijzondere ontwikkelingen – in beleid en praktijk; in denken en doen – in de scholen gezien. Het projectteam IASM voelt zich gezegend dat ze daaraan mocht bijdragen.

Van project naar partnerschap
Medio 2018 liep het project af. De evaluatie van het project was positief: IASM heeft de scholen van LVGS veel opgeleverd in termen van inhoud en beweging, onderlinge verbinding en een gemeenschappelijk handelingsperspectief. Om de scholen te begeleiden in het proces van het vertalen van de opbrengst in een doorgaande verdieping en verbreding van het identiteitsconcept, besloot LVGS om een partnerschapsovereenkomst aan te gaan met de Leerstoel Christelijke Identiteit in Maatschappelijke Praktijken voor een periode van drie jaar (2019-2021).

Het partnerschap richt zich als expertisecentrum op de volgende taakgebieden: 1. vorming en toerusting, 2. actuele thema’s rond vorming en 3. onderzoek naar identiteitsontwikkeling van het christelijk onderwijs (pedagogiek/theologie). De vragen van de scholen die zich verbonden hebben in LVGS vormen het startpunt; de leerstoel biedt desgevraagd expertise.

Rond vorming (2) ondersteunt de TU Kampen, de Verkenningsgroep Vorming VO van Greijdanus en GSR, waarin wordt samengewerkt met Verus. Dit leidt tot conceptuele helderheid rondom vorming, trajecten van professionalisering, curriculumontwikkeling en instrumentarium om te reflecteren op vorming.

Voor het taakgebied onderzoek (3) zijn twee thema’s geïdentificeerd:

  1. De rol van zonde, kwaad en gebrokenheid in de onderwijscontext, dit in relatie tot een culturele en pedagogische context waarin succes en perfectie hoge idealen zijn en zorgen voor (ongewenste en ongezonde) prestatiedruk.
  2. Bezinning op het vraagstuk van sociale inclusie en een betekenisvolle functie van de school in de context van een door de identiteit van de school bepaald aannamebeleid van leerlingen, passend onderwijs en de maatschappelijke functie van de school. Wat betekenen ontwikkelingen naar meer openheid voor de theologische en pedagogische zelfverantwoording positionering van de christelijke school?


Hoe nu verder?
Het project IASM heeft een visie op christelijk onderwijs en de vormgeving van identiteit in scholen opgeleverd, verwoord in genoemde basispublicaties en verder verspreid en doorontwikkeld via onder andere Identiteitsplein.nl. Hiervoor bestaat in bredere kring van het christelijk onderwijs belangstelling. Momenteel wordt vanuit de Leerstoel Christelijke Identiteit in Maatschappelijke Praktijken gewerkt aan de inrichting van een expertisecentrum ‘Identiteit en Onderwijs’. Daarmee wil de leerstoel gericht vorm blijven geven aan wetenschappelijk onderzoek en kennisdeling met het oog op verdere ontwikkeling van christelijk onderwijs.

We danken LVGS en alle (medewerkers van) scholen voor de prettige samenwerking. We zien er naar uit om met hen in de nieuwe Verus-context te blijven samenwerken en zo gezamenlijk bij te blijven dragen aan de doorontwikkeling van de christelijke identiteit op deze bijzondere scholen, waardoor kinderen en leerlingen bijzonder gevormd worden en blijven.

Wolter Huttinga, Theoloog – onderzoeker
Klaas Koelewijn, Procesregisseur Identiteit als Sterk Merk
Roel Kuiper, Hoogleraar Christelijke Identiteit in Maatschappelijke Praktijken
Tirza van Laar, Orthopedagoog – onderzoeker
Berber Vreugdenhil, Onderwijskundige – onderzoeker