22
JUN
2020

Interview | Veiligheid om onveiligheid aan te durven

Marnix Niemeijer in gesprek met Kees Klapwijk, bestuurder van GSR

NIEUWSBRIEF JUNI | Op het afgesproken tijdstip verschijnt Kees via Microsoft Teams op mijn laptop. Het is de dag nadat de VO-scholen weer zijn opengegaan. Leerlingen die weer op school zijn; een vertrouwd en goed gevoel geeft dat. Tegelijk, de 1,5 meter richtlijn zorgt voor een heel andere logistiek en dynamiek in school: er is sprake van een soort verkeerscirculatieplan en er lopen veel minder leerlingen door de gangen.

 Met Kees komt ook de achtergrond in beeld. Linksachter hem hangt een kleurrijke doek, die uit Zimbabwe komt. Kees heeft wat met zuidelijk Afrika. Rechtsachter staan een schild en een speer tegen de muur; ze zijn gemaakt in het wat toen nog Irian Jaya heette. Zijn vader had iets met dat deel van de wereld. Hij was betrokken bij de zendingscommissie. Die andere werelden, met al hun kleuren, zeggen iets over Kees. Wie Kees een beetje kent, ziet en hoort door zijn gedrag heen dat hij nieuwsgierig is naar de ander, naar wat anders is. Het is door zijn levensgang onderdeel van zijn karakter geworden.

Kees is van 1958. De eerste jaren van zijn leven woonde hij in Ermelo. Hij heeft daar geen herinnering aan. Dat heeft hij wel aan Soesterberg, waar hij op zijn derde naar toe verhuisde. Maar een soort van thuisgevoel kreeg hij in Middelburg. Daar groeide hij op en zat hij op de middelbare school. Nog steeds als hij naar Zeeland gaat, komt er iets van rust in hem, een ideaalbeeld van leven.

Kees groeide op in een tijd waarin het gereformeerd vrijgemaakte leven op de eigen gemeenschap was gericht. Je contacten, je vrienden, vond je in de kerk of op de gereformeerd vrijgemaakte school. Maar Kees zat op een protestants-christelijke school. En dat leverde vragen op. Kun je wel vrienden maken buiten de kerk? Hoe doe je dat dan? Kunnen je vrienden met jou mee naar huis, en wat zullen zij daarvan vinden? Kees maakt zijn ouders geen enkel verwijt hierin en heeft ook geen last van rancune. Wel herinnert hij zich de realiteit van deze vragen. Ook de gevoelens van eenzaamheid die bij tijd en wijle de kop opstaken. Soms verbonden met een gevoel van onveiligheid.

Deze ervaringen hebben hem gevormd en vormen hem nog steeds. Ook nu nog, in zijn functie als bestuurder van GSR. Ze geven hem een gevoeligheid en een drive om zich er voor in te zetten dat school een plek is waar leerlingen mogen zijn wie ze zijn. “Een veilige school is de basis voor verdere ontwikkeling. Veiligheid is een essentiële voorwaarde om onveiligheid aan te durven. Veronderstelt leren niet dat je je in een onveilige situatie durft te begeven, buiten je comfortzone durft te treden? School is een omgeving waar je leert samen te leven met anderen, anderen te accepteren. Het vormt je. Een activiteit als paarse vrijdag, die GSR organiseert, moet je tegen die achtergrond zien.”

Op mijn vraag of er mensen in zijn leven zijn geweest die hem in het bijzonder hebben geholpen bij het ontwikkelen van dit inzicht en bij het ontdekken van zijn drive, antwoordt Kees zonder aarzelen: “Mijn kinderen.”

Kon je de GSR vroeger karakteriseren als een soort van afgeleide van de gereformeerde kerken vrijgemaakt, nu is de school in de kern een maatschappelijke organisatie. Natuurlijk met een duidelijke christelijke identiteit. Het doet Kees goed dat de GSR van steeds meer betekenis is voor de omgeving, voor de steeds groter wordende variëteit van ouders die een herkenbaar christelijke school zoeken. De variatie laat zich zien in de breedte van kerken waaruit leerlingen komen, maar ook wat betreft afkomst. Voor de school in Rijswijk geldt dat meer dan 30% van de leerlingen een migrantenafkomst heeft, voor Rotterdam is dat meer dan 10%. “Deze ontwikkelingen betekenen overigens wel dat je als schoolgemeenschap het één en ander moet leren. Bijvoorbeeld: hoe voorkom je dat situaties escaleren door culturele verschillen. Conflictbenadering in relatie tot een schaamtecultuur vraagt om nieuwe inzichten en handelingsbekwaamheden.”

Op 31 juli stopt Kees als bestuurder. Terugkijkend is hij trots dat hij een school achterlaat die in beweging is. Hij denkt aan de identiteitsontwikkeling die de school heeft doorgemaakt, maar ook aan nieuwe onderwijsconcepten waarmee een start gemaakt is, zoals flexibel onderwijs. “Veranderen en vernieuwen vraagt om allerlei investeringen: het vraagt om vertrouwen, gerichte aandacht en veel energie. Het is mooi om te zien dat de ontwikkelingen gedragen worden door de schoolgemeenschap. De tijd is gekomen dat een nieuwe bestuurder het stokje overneemt en de weg vervolgt.”

Op 1 augustus hoopt Kees in alle rust wakker te worden op zijn vakantieplek in Drenthe.

Marnix Niemeijer

 

CV Kees Klapwijk

Werk
2008 – heden (vertrek 1 augustus 2020): GSR, Rotterdam/Rijswijk | Functie: bestuurder/rector
2000 – 2008: GSR, Rotterdam/Rijswijk | Functie: sectordirecteur GSR
1979 – 1999: G.S. ‘Guido de Bres’, Amersfoort | Functies: adjunct-directeur onderwijs vmbo; docent
Nevenactiviteiten
– lid Raad van Toezicht samenwerkingsverband KOERS VO
– lid themacommissie governance VO-Raad
– lid commissie onderwijs en zingeving (VERUS)
LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/kees-klapwijk-0454799