12
NOV
2020

Column | Transformatie van het Christelijk Onderwijs

Door Martin Jan de Jong, CvB Greijdanus

NIEUWSBRIEF NOV | Als ik me probeer te verplaatsen in de mensen die ruim 60 jaar geleden startten met het Gereformeerd Voortgezet Onderwijs in Oost Nederland, dan heb ik naast heel veel andere dingen, heel veel bewondering. Ze stonden voor iets. Ze moesten ongelooflijk pionieren. Werken in grote onzekerheid. Ik hoor van directeuren die op hun brommertje alle gezinnen die in aanmerking kwamen voor de school in een wijde omtrek om de school bezochten om zo de school overeind te houden. Ouders en kinderen brachten grote offers voor deze vorm van onderwijs, in tijd en geld.

Af en toe spiegel ik me daar wel eens aan. Heb ik ook dat sterke verlangen, de visie en het uithoudingsvermogen om de relevantie van onderwijs waarin het ‘volgen van Christus’ voorop staat, ook in deze tijd vorm te geven? Of waan ik me af en toe toch veilig met groeiende leerlingaantallen, goede resultaten op de thema’s van de inspectie en kwaliteitsonderzoeken en een over het algemeen veilige school? En dan hebben we in Greijdanus ook nog een school die de traditionele gereformeerde veren als één van de eersten heeft afgeschud.

Ik ben een zij-instromer in het onderwijs. En ik ben nog veel meer een zij-instromer in het gereformeerd onderwijs. Ik heb er, afgezien van een jaar parttime lesgeven, nooit een plek in gehad, tot ik bestuurder werd. Ik heb midden in de politieke werkelijkheid van ministeries en gemeenten gewerkt en vanuit het Openbaar Onderwijs naar het christelijk onderwijs mogen kijken. En het is me duidelijk dat in een maatschappelijke en politieke context de vanzelfsprekendheid van het christelijk onderwijs, en helemaal van het gereformeerd onderwijs voorbij is. De verdedigingslinie van de ‘vrijheid van onderwijs’ op basis van richting wordt langzaam gesloopt langs de zijlijn van voorschriften voor stichting, bekostiging, vorming, aanname- en benoemingsbeleid. En dan leven we ook nog eens in een samenleving waar diepgang bijna een vloek is en waarheid een product, waar gezinnen en andere samenlevingsverbanden versplinterd zijn en waar succes afhankelijk is van je eigen inzet. Dan blijft de school ineens over als één van de zeldzame plekken waar je samen met anderen, gedwongen, in een stabiele omgeving, iets kunt meekrijgen waarin je ervaart wie je bent en kunt worden, wie God is en voor je wil zijn, waar de ander betekenis krijgt en de omgeving bewaard moet worden.

Dat vergt wat mij betreft een transformatie van de school van ongekende omvang. Ze wordt meer en meer plaatsvervangend voor het gezin en de kerk en dus leef- en geloofsgemeenschap. Ze heeft als hoofdtaak het faciliteren van vorming. Ze zal daarvoor een andere vorm moeten gaan aannemen dan de traditionele op cijfers en diploma’s gerichte leergemeenschap.

Daar zie ik een hoofdlijn voor de legitimatie van christelijk onderwijs. En om uit de bedreiging van de richting (art. 23) te komen zullen we ook voor de ankers van inrichting moeten gaan. Daarin zijn net als in de traditionele vernieuwingsbeweging vorm en inhoud met elkaar verbonden. Die beweging heeft laten zien dat ze redelijk bestendig het postmoderne tijdperk zijn door gekomen. En voor mij ligt daar een lonkend perspectief voor het nieuwe christelijk onderwijs. Waarin naast het schrappen van een deel van het belijden, en het schrappen van een deel van de benoemings- en aanname-eisen, ook inhoudelijke en organisatorische transformatie plaatsvindt.

Het LVGS is steeds een platform geweest waarin we dit met elkaar konden delen. En tegelijk heeft het ook wel steeds meer iets gekregen van de ons-kent-ons benauwde geur van veiligheid. Met de LVGS-partners en heel andere die we in Verus gaan tegenkomen wens en bid ik dat we niet alleen iets opheffen maar samen doorgaan met opbouwen van het nieuwe Christelijke onderwijs. Wij noemen dat bij Greijdanus GO. Kunnen we daarvoor weer iets van de bevlogenheid, moed, creativiteit en de gevouwen handen van onze voorvaders als inspiratie en bemoediging in onze hart, hoofd en handen een plek geven?!

Martin Jan de Jong, CvB Greijdanus, 13-10-2020