09
DEC
2019

Basisschool De Akker op expeditie: ‘meer vrijheid betekent meer overleg’

Bijzonder onderwijsconcept ‘In the Spotlights’

NIEUWSBRIEF DEC | Erik van Pijkeren (48) leidt de expeditie op De Akker in Rijswijk (LEV-WN), een school met 180 leerlingen. De onderbouw is sinds september ingedeeld in stamgroepen. Het is voor leerkrachten ‘knetterhard’ werken, maar er bloeit van alles op.

‘Het doel is duidelijk. We willen onderwijs met oog op de toekomst. De maatschappij verandert snel, dus er is binnen scholen een grote verandering nodig. We willen kinderen vaardigheden leren die voorheen onderbelicht bleven. Overleggen, plannen, maar ook omgaan met teleurstellingen. Binnen school hebben we een paar stappen gezet. Het eerste besluit was: stoppen met het leerstofjaarklassensysteem. Dus vaste methodes, vaste groepen, vaste lokalen: die gaan er allemaal uit. Noem het kindgericht onderwijs of gepersonaliseerd leren; de ontwikkeling van het kind komt voorop. De leerstof is niet langer leidend. Dat is de grootste verandering. Dan hoor je al snel: het wordt te individualistisch. Maar zo pakken wij dat niet aan. Werken in de groep is juist belangrijk.’

‘We geven ruimte aan talenten van kinderen, maar bewaken wel dat ze voldoende kennis mee krijgen. Dat vraagt veel van leerkrachten. Gelukkig hebben we allerlei digitale middelen die ons helpen. Tien jaar geleden was ons dat nog niet gelukt. Nu kan je als leerkracht makkelijk vorderingen volgen. In het oude systeem deel je kinderen in op leeftijd, maar bij de stamgroepen kijken we nu naar sociaal emotionele ontwikkeling. In welke fase zit een kind? Daar horen ook de sociale vaardigheden bij. We houden ook rekening met verschillen tussen jongens en meisjes. Je kan nu bijvoorbeeld gemakkelijker een jongensklas mengen, voor meer balans. De groepen 1 tot en met 5 zitten al in dat nieuwe systeem. Voor 6, 7 en 8 volgt de overstap later. Voor hen is het extra lastig, omdat ze het zo anders gewend zijn. Op reken-gebied werken ze al wel op de nieuwe manier, maar hier zijn echt nog stappen nodig.’

‘In onze nieuwe stamgroepen krijgen ze aan het begin van de dag bijbelon-derwijs en zitten ze ook door de dag heen wel bij elkaar. Bij taal en rekenen gaan kinderen naar een andere plek. Daar krijgen ze instructie. Of ze zoeken een stilteplek op. Er is geïnvesteerd in flexibele werkplekken. We werken met een stamgroep 0/1 en 2/3. Groep 3 krijgt meer ruimte voor spel. Voorheen zaten ze al snel aan een tafeltje met een boekje. Nu mogen ze ook nog de hoeken in.’

‘We geven ruimte aan talenten van kinderen, maar bewaken wel dat ze voldoende kennis mee krijgen.’

‘Het is knetterhard werken om dit mogelijk te maken. Dat ervaren we allemaal. Toch is de omslag nodig. We zijn twee jaar bezig geweest met voorbereiden. Natuurlijk lopen we tegen heel veel dingen aan, maar ik krijg ook van leerlingen positieve reacties. Je ziet kinderen opbloeien. Daardoor komen we ook meer in de buurt van de bijbel-se talenten. Dat je mag ontwikkelen zoals God je heeft bedoeld.’

‘Als je langsloopt, lijkt het soms alsof ze niet aan het leren zijn. Je beoordeelt snel op de oude manier, terwijl ze ook leren van mislukkingen. We hebben niet alleen de focus op de smalle opbrengsten, maar ook op de brede vaardigheden. Talentontwikkeling vraagt veel meer ruimte en experiment. Ook voor leerkrachten is dat nieuw. Samen geef je vorm aan een ander pedagogisch klimaat. Daarbij zoek je balans tussen vrijheid en verantwoordelijkheid. Soms hebben kinderen toch behoefte aan een vaste plek of meer begrenzing. Dat hebben we ook gemerkt in die eerste weken. Het is goed opletten, dat gaat niet vanzelf.’

‘Leerkrachten zijn nu samen verantwoordelijk voor een grote groep kinderen. Dat vraagt meer overleg en afstemming. Je deelt sneller iets met elkaar. Voorheen liep je vooral achter de methode aan, nu maak je samen het onderwijs. Dus als ik een tip mag geven aan collega’s van andere scholen: zorg voor voldoende overleg- en studiemomenten. Blijf elkaar spreken, anders hol je door.’

 

Dit artikel verschijnt ook in het LEV-magazine (editie dec)