Leerlingenzorg en Passend onderwijs

Het is de grote uitdaging van het onderwijs om elk kind recht te doen. Om voor elk kind een passend onderwijsaanbod te hebben. Elk kind is immers uniek. Dat vraagt om onderwijs en zorg op maat. Maar hoe doe je dat met 30 leerlingen in de klas?

Passend onderwijs is een begrip en een project waarmee wordt beoogd een meerwaarde te bereiken ten opzichte van bestaande zorgtrajecten als Weer Samen Naar School, Leerlinggebonden Financiering, onderwijsachterstandenbeleid, gewichtenregeling. Dat waren of zijn allemaal speciale trajecten, bedoeld om leerlingen recht te doen, voor leerlingen die bijzondere zorg nodig hebben. Het doel was om zorgleerlingen zo veel mogelijk binnen het reguliere onderwijs op te vangen, door samenwerking, door speciale financiering. In de afgelopen jaren is de stand van zaken rond de leerlingenzorg geëvalueerd. De conclusie is dat nog te veel kinderen onderwijs ontvangen op een manier die niet bij hen past, of erger: tussen de wal en het schip raken.

Als kinderen extra zorg nodig hebben dan vraagt dat van de school vaak veel meer dan didactische en pedagogische deskundigheid. Scholen proberen daar intern het optimale voor te doen. Door scholing, door specialisaties, door meer handen in de klas, enz. Maar soms kun je het niet alleen, en moet je externe hulp inschakelen, of zelfs doorverwijzen. Scholen voor speciaal (basis)onderwijs hebben specifieke deskundigheid in huis met het oog op leerlingen die bijzondere zorg nodig hebben. Scholen voor regulier onderwijs werken daarom met hen samen.

Samenwerking met andere instellingen die iets voor jongeren kunnen betekenen is vaak ook nodig en vruchtbaar. Zoals met het Bureau Jeugdzorg, met de Jeugdgezondheidszorg, maar ook met bijvoorbeeld de Verslavingszorg en de Politie. Die samenwerking maakt een integrale benadering mogelijk. Een school kan niet deskundig zijn in alles. Een goede samenwerking maakt dat de expertise van alle instellingen optimaal ten goede komt van de jongeren.

Binnen het onderwijs wordt via Passend onderwijs gewerkt aan het oplossen van knelpunten rond zorgleerlingen. Passend onderwijs voor ieder kind, dat is het motto. Het is de werktitel voor het hele beleidsproces op weg naar scholen die voor elk kind onderwijs op maat leveren. Geen kind mag tussen wal en schip geraken. Daarom wordt gewerkt aan een voorstel om scholen een zorgplicht te geven. Door of zelf, of dankzij samenwerking werkelijk voor elk kind een passend zorgarrangement te realiseren.

Zorgplicht houdt in dat de school er verantwoordelijk voor is om een leerling die bijzondere zorg behoeft, goed 'onderdak' te bieden. Dat kan betekenen dat de leerling op school wordt aangenomen en dat er extra begeleiding wordt ingezet. Het kan ook zijn dat de school onvoldoende mogelijkheden heeft voor die leerling en dat de ouders worden geholpen de juiste school te vinden. Er moet altijd een 'eigenaar' van het probleem zijn. 'Nee' zeggen is alleen mogelijk als de school tegelijkertijd een plaats kan aanbieden waar de leerling wel de benodigde zorg kan krijgen. Dat betekent een nieuwe impuls voor scholen om zich te bezinnen op hun eigen ideaal en mogelijkheden: wat voor zorg willen we kunnen bieden? Hoe bereiken we dat? Het betekent voor scholen ook dat zij opnieuw om zich heen kijken naar partners of relaties die zij nodig hebben om de eigen zorgplicht te kunnen waarmaken.

Zorgplicht betekent dus niet dat alle leerlingen die op een school worden aangemeld, ook moeten worden toegelaten. Het kan zijn dat een leerling zodanige zorg behoeft dat de school er niet op ingericht is. Het kan ook zijn dat de leerling niet voldoet aan de criteria die gelden bij het toelatingsbeleid van de school. Van de school mag worden verwacht dat zij transparant is in haar besluitvorming. De rechten van ouders op dit punt worden versterkt via een geschillenregeling.
Samenwerking tussen scholen wordt belangrijker dan ooit. Scholen zijn er dus samen verantwoordelijk voor dat alle leerlingen passend onderwijs ontvangen.

Het LVGS juicht de gedachte van zorgplicht toe. Inmiddels is Passend onderwijs al weer enkele jaren 'op weg'. Zie daarom ook de andere berichten en producten op onze site. Hieronder enkele publicaties uit de beginfase die duidelijk maken 'vanwaar' en 'waarom'.

Voor meer informatie over Passend onderwijs: www.passendonderwijs.nl

Downloads

Invoeringsplan Passend onderwijs (dec 2007)
Samenvatting invoeringsplan Passend onderwijs (dec 2007)
LVGS handreiking Passend onderwijs (sept 2007)
Regeling voor het aanvragen subsidie Passend onderwijs
Brief aan Tweede Kamer: invoeringsplan Passend onderwijs (dec 2007)
Bijlage brief aan Tweede Kamer: invoeringsplan Passend onderwijs (dec 2007)
Passend onderwijs voor iedere leerling (dec 2007)
Brief aan Tweede Kamer: Passend onderwijs (mrt 2007)