Wie als teamlid of directeur iets leest over zwakke scholen denkt misschien ‘gelukkig hebben wij dat probleem niet’. En je slaat gauw de bladzijde om naar een wat leuker artikel. Maar hoe weet een school nu of het goed gaat? Is het vanzelfsprekend dat de inspecteur volgend jaar weer met een positief oordeel komt? Hoe kom je scheefgroei tijdig op het spoor? We hebben het nu niet over ‘early warning systemen’ en dergelijke, maar over de kenmerken van zwakke scholen. Ook een school die niet zwak is kan er plezier van hebben die te kennen. Want zwak word je niet van de ene op de andere dag, het is vaak een langzaam proces.

Risicogericht toezicht leidt tot een actievere betrokkenheid van besturen bij de borging en verbetering van de kwaliteit van hun scholen. Zij willen meer informatie daarover. Het risicogericht toezicht betekent veel minder toezichtslast voor scholen die niet in de risicogroep vallen.

Scholen die door de inspectie als ‘zeer zwak’ worden beoordeeld weten zich bijna allemaal binnen twee jaar te verbeteren. Dit zijn meestal duurzame verbeteringen, en vaak weten scholen zich in de loop der jaren nog verder te verbeteren. Een klein deel van de scholen heeft nog een derde jaar nodig om van het oordeel ‘zeer zwak’ af te komen. Het blijkt echter dat deze scholen zich na deze verlenging sterker verbeterd hebben dan de zeer zwakke scholen die zich binnen twee jaar wisten te verbeteren.

Goede resultaten voor alle leerlingen. Daarvoor is een schoolbestuur eindverantwoordelijk. Want het primair onderwijs legt het fundament voor de vervolgopleiding van kinderen en voor hun mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Hoe doe je dat als schoolbestuur? Hoe waarborg je dat deze maatschappelijke opdracht door jouw scholen daadwerkelijk wordt gerealiseerd?

CDA-kamerlid Jan Jacob van Dijk heeft een initiatiefwetsvoorstel ingediend waarmee moet worden bereikt dat de inspectie de vinger aan de pols houdt in de startfase van nieuwe scholen. Aanleiding was de omstandigheid dat vanaf 2007 een aantal nieuwe basisscholen met een radicaal vernieuwingsconcept, bijvoorbeeld het Iederwijs-concept, voor bekostiging door het Rijk in aanmerking zijn gebracht. Ook een verzoek in 2009 tot stichting van een nieuwe islamitische basisschool door een bestuur dat al kampte met enkele zwakke en zeer zwakke scholen, leidde tot vragen of er geen nadere eisen aan de stichting van nieuwe scholen moeten worden gesteld.

Van de bijna één miljoen werkenden in het onderwijs en bij de overheid zijn in 2020 gemiddeld 7 op de 10 mensen vertrokken of van baan gewisseld. Een belangrijk deel gaat met pensioen, waaronder 275.000 leraren. Het wordt moeilijk om hier voldoende en geschikte mensen voor terug te krijgen. Omdat de arbeidsmarkt weer krap wordt, of omdat er een tekort aan geld is vanwege de economische crisis, of allebei. Innovatie en vernieuwing lijken dan de belangrijkste uitdagingen voor de publieke sector. Alle betrokken partijen worden opgeroepen om mee te denken over oplossingen en gezamenlijk actie te ondernemen.

Middelbare scholen en mbo-instellingen krijgen structureel extra geld om te voorkomen dat leerlingen voortijdig de schoolbanken verlaten. Het huidige bedrag van 2000 euro voor elke schooluitvaller minder wordt verhoogd naar 2500 euro. De bedoeling is dat scholen de komende jaren blijven investeren in het voorkomen van uitval en om hun financiële risico's te verkleinen.

Met ingang van maart a.s. kunnen (zeer) zwakke scholen een beroep doen op hulp van een zogenoemde vliegende brigade. Staatssecretaris Dijksma heeft daartoe besloten. Nadat er via de PO-raad een analyse is gemaakt kan het bestuur van een school ervoor kiezen brigadiers te vragen om te helpen bij het verbeteren van de kwaliteit.