Effecten van risicogericht toezicht

Risicogericht toezicht leidt tot een actievere betrokkenheid van besturen bij de borging en verbetering van de kwaliteit van hun scholen. Zij willen meer informatie daarover. Het risicogericht toezicht betekent veel minder toezichtslast voor scholen die niet in de risicogroep vallen.

Deze effecten blijken uit een evaluatie van de onderwijsinspectie. Al geruime tijd werkt de inspectie volgens het principe van risicogericht toezicht. Eenvoudig gezegd: waar er risico’s worden gesignaleerd wordt het toezicht gerichter, waar de school het goed doet kan er minder toezicht zijn. Eind 2009 zegde de minister aan de Tweede Kamer toe dat de inspectie een evaluatie zal uitvoeren van dit toezicht. Deze evaluatie verscheen in april, en werd aan de Kamer aangeboden. 
De evaluatievragen waren gericht op het effect van het risicogericht toezicht op de kwaliteit van het onderwijs, de kwaliteit van de risicoanalyse, op wat het toezicht heeft bijgedragen aan de efficiency van de inspectie, wat het heeft bijgedragen aan vermindering van de toezichtlast van de scholen, en wat het effect is van de bestuursgerichte benadering van het risicogericht toezicht.
Een eerste conclusie is dat het toezicht ertoe heeft geleid dat scholen nauwgezetter worden gevolgd en daardoor beter worden opgespoord (gedetecteerd in vaktaal) als ze tekortkomingen vertonen. Gelijktijdig met de invoering van het risicogericht toezicht is het aantal zwakke en zeer zwakke scholen in het primair en voortgezet onderwijs afgenomen. Of dat mede een gevolg is van het risicogericht toezicht is nog niet aan te tonen.
De risicoanalyse slaagt er goed in risicovolle scholen op te sporen en te detecteren. Het is vrijwel uitgesloten dat scholen aan de aandacht ontsnappen en dat leerlingen daardoor onderwijs van onvoldoende kwaliteit blijven krijgen. De risicoanalyse zou nog wel verder kunnen worden verbeterd om de efficiency te vergroten. De inspectie is er door het risicogericht toezicht in geslaagd met gemiddeld 7,5 procent minder personeel haar toezichtactiviteiten uit te voeren. Daarbij is het effect van het toezicht vooruitgegaan.
Het risicogericht toezicht heeft geleid tot een algemene reductie van de toezichtlast bij scholen voor primair en voortgezet onderwijs van ruim 46 procent. Bij scholen die goed presteren is deze reductie nog wat groter. Zwakke of zeer zwakke scholen krijgen juist een aanzienlijke vergroting van de toezichtlast met 60 procent. Die is erop gericht de school zo snel mogelijk weer aan de eisen te laten voldoen.
De bestuursgerichte benadering heeft ertoe geleid dat besturen actiever betrokken zijn bij de borging en verbetering van de kwaliteit van hun scholen. Dat effect is sterker in het primair dan in het voortgezet onderwijs. Besturen maken meer werk van kwaliteitszorg met betrekking tot hun scholen. Dat uit zich onder andere in een grotere informatievraag bij de scholen van het eigen bestuur.

Downloads

evaluatie_risicogericht_toezicht_210326a1_(2).pdf